Shqipëria përballet me një tjetër vendim të rëndë financiar në arenën ndërkombëtare, pasi një gjykatë federale në Shtetet e Bashkuara ka autorizuar konfiskimin e aseteve shqiptare jashtë vendit për të shlyer një detyrim prej rreth 13 milionë dollarësh.
Vendimi vjen pas një kërkese të kompanisë “Omni Bridgeway”, e cila financon procese gjyqësore dhe ka fituar të drejtën për të ndërmarrë veprime për ekzekutimin e një vendimi arbitrazhi në favor të kompanisë GBC Oil.
Ky vendim lidhet me një konflikt që zgjat prej afro një dekade dhe që ka nisur pas ndryshimeve në taksat mbi koncesionet e naftës në Shqipëri. Fillimisht, kompania Stream Oil kishte marrë të drejtën për shfrytëzimin e disa fushave të naftës në vend, por më pas pronësia e saj ndryshoi disa herë, derisa aktiviteti kaloi tek kompania GBC Oil, e cila ka pronarë shqiptarë dhe një amerikan.
Në vitin 2017, fushat e naftës u rikthyen nën administrimin e Albpetrol, pasi autoritetet shqiptare pretenduan se kompania GBC Oil nuk kishte përmbushur detyrimet kontraktuale dhe kishte krijuar borxhe të konsiderueshme ndaj shtetit.
Pas kësaj, GBC Oil iu drejtua Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit në Zvicër. Në vitin 2020, gjykata vendosi në favor të kompanisë, duke i akorduar një kompensim prej 12.7 milionë dollarësh.
Vendimi u konfirmua më pas edhe nga një gjykatë federale në Uashington. Megjithatë, sipas raportimeve, Shqipëria nuk ka ndërmarrë hapa për ta ekzekutuar këtë vendim.
Për këtë arsye, kompania Omni Bridgeway kërkoi nga gjykata amerikane lejen për të marrë masa ndaj aseteve shqiptare jashtë vendit, duke përdorur të njëjtin mekanizëm ligjor që u përdor më herët edhe në rastin e Albcontrol dhe çështjes së Francesco Becchettit.
Gjykata e miratoi kërkesën, çka do të thotë se tashmë mund të ndërmerren veprime për konfiskimin e aseteve ose fondeve që i përkasin shtetit shqiptar jashtë vendit për të shlyer detyrimin e vendosur nga arbitrazhi.
Ky zhvillim e vendos sërish Shqipërinë nën presion financiar dhe ligjor në nivel ndërkombëtar. Rasti tregon se vendimet e arbitrazhit ndërkombëtar, sidomos ato që lidhen me koncesionet e naftës dhe politikat fiskale, mund të kenë pasoja direkte mbi asetet e shtetit nëse nuk zbatohen.
Në këtë situatë, autoritetet shqiptare përballen me nevojën për të gjetur një zgjidhje ligjore dhe financiare për të shmangur konfiskimin e aseteve sovrane jashtë vendit.